Home Articles Interview Section ZOGaal Hall Vai Dot Na

ZOGaal Hall Vai Dot Na

E-mail Print PDF

(Interview) PU Hang Khan Pau in GOC pa kung ah zougal hall bol nang in panpi na a na ngen hi. A nget dung jui in PU GOC pa'n jong pia hi.lakh 2 pia hi.A leh pu hang khan pau in zougal hall commitee te kung ah pe khia in.Mite'n hall lian pi pi nei un kou nei lou,Tun nei ta ding lamka ah zougall hall et thei ding chi hi.Hu chi a hi leh i hall uh jong a min toh ki tuah in lian ta ven mo chi'n ka va en a,ka lai o a ngai ngai rong na nu tha mai mai uh.EN phel va un a lian a lian in lam va uh i chi leh hi lou in a siat na neu khat repair rs.20000 jong bei lou di ahi.Tua te bang chi dan a diai le? Hi chia ei mipi te lung kim di moh um di bang chi bol lei a hoi diai?

From: Mangzou

Dawnna: Dear Mangzou leh Lawmte,
Zogal Hall tawh kisai a na thugelte kasim chiengin ka lung adong mama mai hi. I social status pen uh i gamtatnate un a tahlang (reflect) mai in kamu a, i ngiem mama nalai uhi. Tambanga mipite sum negute khu i social virus uh ahi hi. Amau ahileh sisan nete (parasite) ahi ua, mi sisan a kivaah ahiziehun neeh a umte'n a thuohlaw vadiang uhi. Tambang te pin igam ang lamkai chiengun igam in a manthan law a, geina tengah chimawna leh amau bawl zieha gawtna aum zel hi. Tam pen English te ham phuat hileh 'way of life' in a kizangta a, tawpna khat anei louleh igam ilei, imi isa a hing mang diinga kisiem ihi uhi. Tam bang chindan pen lamchin tenga doudal diing ahi hi.

Corruption chi pen ki hazaah tasengin izah kia chiengun silhoi dandeu khatin i ngaitheita zozen uhi. Gamkhangtou lah ah tambang avang mama hi. A umsih kachina vang ahisih hi. I gamsung pumpi ah tambang chindan sawtpitah apat ana umta a, kumpite'n zong tambang chindan hoilou doudaalna diingin Right to Information (RTI) Act kichi khat June 15, 2005 in ana phasahta ua, October 13, 2005 apat zatpat ahita hi. Tuami masangin India kumpi in Official Secrets Act kichi 1923 in ana bawl ua, tuapen in civil/public te'n kumpite lai leh thu akan theilou diing chi adeina ahia, tu'a hing kibawl RTI Act kichiepen in tuapen a buohkhum (override) ta hi.

Tami Act ang kizah apat guuhgawl kibawlna asang asangin ang kilangdoh a, mipite'n tambang thu umdan ang thei ua, ang zah chiengun guuhgawl kibawlna ang kiem tuom mamata hi. Office a innphiette nasepdan ang kikan chiengin innphiette office ang kaita ua, contractor te nasepna leh a sepdan uh tawh kisai ang kikan tah chiengin a nasepna uh ang hoibawlta ua, MLA Development Fund te zong mipite'n a geina hoitah a ang kan chiengun MLA te'n zong asum neehguuh diinguh ang neitawmta mama uhi. Tambanga RTI Act ang kizah tahtah chiengin a nasep ngaisah loute leh dawinou tampi ang kimankhie hi. Tuachiin, tami RTI Act kizah zou kum khat sung maimai in India a guuhgawlna khu 88% apat 70% in akiemzouta hi.

A bangteng hileh, i thupi uh Zougal Hall tawh kisai a panlaah diingdan ahi ziehin ngaidan themkhat hing kum vang:

1. Awareness Campaign nei diingin ahoi hi. Gelthaw hiin genthaw hitaleh i mipite lungsim suanga tambang chindan hoiloute itheisah ua, a chingte leh athu umdan zousie theisah diingin ahoi diing hi.

2. RTI igen mabangin UZO sungah zong agenda kiphuolgu umda henlen, i agenda uleh UZO in a bawlsate leh a bawlsawmte thei theina umleh tu sangin i khangtou zaw diingin ka gingta hi.

3. Chitahna (Accountability) nei itawm nalai uhi. Sil bawl diinga ang kise leh chitahna umlou in ibawl ua, muolsuo zoulou in itaisan zel uhi. Nampi'n muongtah leh suongtah a ang ngansie hinapi'n ang muong leh suongte i zuamang zel uhi. Na khat sem diinga ang kipieh lezong i chitah sih ua, zulzau in isem zel uhi.

Zougal hall amin thanna leh a vangletna tanin i zuun zou naisih ua a dahuoi mama hi. Ka mandeu chiengin hing sunzom tou zel vang. Tulai themkhat manmaw sim ing. I Zou sung hinkhuo reflect hing bawltou zelta un.

Pasian thupha,
Moderator

(Tami article or discourse khu ZO Workshop Forum a dohna khat ka dawnna ahia, April 23, 2008 a kigel ahi hi. A hoi leh hoilou chi hilou in ka thugelte kepbitna ahizaw hi.)